توضیحات کامل :

عنوان: مبانی نظری و پیشینه تحقیق مديريت پژوهشي

 

فرمت فایل: word

تعداد صفحات: ۹۰

تحقيق عبارت است از جستجو و پژوهش جامع، جدي و با پشتكار جهت كسب دانش كامل نسبت به مجهولات و موضوعات تحقيقاتي(جواهري ۱۳۷۵، ص ۲۸۲).

تحقيق يا پژوهش، كاوش علمي در پي كشف و به كارگيري قوانين طبيعي، حقايق، روشها و فنون نوين است(laperes,graw,1978,p.1354).

واژه پژوهش هم پژوهشهاي پايه و هم تحقيقات كاربردي، مطالعات و بررسيهاي كانونمند و قانونمند، متمركز و منتظم، را در برمي گيرد كه در جهت دانش و درك علمي جامعتر از پديده و موضوع مورد مطالعه، هدايت مي گردد(۱۹۷۴,p.17).

تحقيق و توسعه كشف دانش جديد درباره محصولات، فرآيندها و خدمات و به كارگيري دانش براي ايجاد محصولات، فرآيندها و خدمات جديد و توسعه يافته است كه نيازهاي بازار را پوشش دهي مي‌نمايد (فدائي منش، كومار، ۱۳۸۶، ص ۱۷).

سازمان همكاري و توسعه اقتصادي تحقيق و توسعه را چنين تعريف مي‌كند:

كار اخلاقي كه بر پايه‌اي نظام يافته انجام مي‌شود تا گنجينة دانش علمي و فني حاصل از آن، به منظور ابداع كاربردهاي جديد مورد بهره‌برداري قرار گيرد. (جين، ترايادنس، ۱۳۸۱، ص۱۱).

 

طبقه بندي تحقيق

بنياد ملي علوم (آمريكا)، تحقيق را به صورت زير طبقه‌بندي مي‌كند:

تحقيق پايه

تحقيق كاربردي

تحقيق توسعه‌اي (جين، ترايانديس، ۱۳۸۱، ص ۱۰).

 

تحقيق پايه

پژوهشهاي پايه يا تحقيقات محض، شامل مطالعات و بررسيهاي بنيادي،نظري و يا تجربي است كه دانش علمي را پيش برده و به آن توسعه مي بخشد، ليكن كاربرد علمي بي درنگ و بلاواسطه نتايج را مستقيماً مطمح نظر قرار نمي دهد(Graw,p156).

هدف تحقيق پايه درك يا دانشي عميق‌تر دربارة موضع مورد مطالعه است نه كاربرد عملي آن. بنياد ملي علوم، با در نظر گرفتن اهداف صنعت، اين تعريف را اصلاح نموده، اشاره مي‌كند كه تحقيق پايه، آن بخش از دانش علمي را پيش مي‌برد كه اهداف مشخص تجاري ندارد، هر چند ممكن است اين تحقيقات در حوزة علائق فعلي يا آتي سازمان تحقيق كننده قرار داشته باشد(Graw,p156).

اين نوع تحقيقات در راستاي افزايش دانش بشر نسبت به مجهولات و شناخت حقايق انجام مي‌گيرد و هنگامي كه هدف اساسي شخص محقق دستيابي دانش جامع و درك حقايق در خصوص موضوع مورد مطالعه بدون تأكيد بر كاربرد موضوع علمي مي‌باشد صورت مي‌پذيرد (جواهري، ۱۳۷۵، صص ۲۸۲، ۲۸۴).

سازمان همكاري و توسعه اقتصادي در نشريه خود تحت عنوان «سنجش فعاليتهاي علمي و فني» تحقيق پايه را اينگونه تعريف مي‌كند:

تحقيق پايه، تحقيق بكر و اصيلي است كه به منظور كسب دانش نوين يا درك علمي تازه، انجام مي‌شود. اين نوع تحقيق اساساً هيچگونه هدف يا كاربرد عملي خاصي را دنبال نمي‌كند. تحقيق پايه، بر كلي بودن راه حل يا مفهوم تأكيد دارد. تحقيق پايه محض، به نبوغ ذاتي محقق بستگي دارد، در حالي كه تحقيق پايه جهت‌دار به وسيلة سازماني كه محقق در آن مشغول به كار است و در مسير كلي موضوع مورد علاقة سازمان، هدايت مي‌شود. تمايز اخير ميان دو نوع تحقيق بنيادي، جالب و در عين حال براي تميز دادن بين تحقيق بنيادي تحت نظارت بخش خصوصي و بخش دولتي نيز مفيد است. (جين، ترايانديس، ۱۳۸۱، ص ۱۱).

تحقيق كاربردي

تحقيقات كاربردي، پژوهشهايي را شامل مي شود كه در جهت استفاده و به كارگيري دانش حاصل از نتايج پايه، مي كوشد موقعيتي را پديد آورد كه بتواند در خدمت مقاصد عملي و اهداف بهره جويانه كار كند(Graw,p94) بنابراين، پژوهشهاي كاربردي به سوي كاربرد عملي علم و دانش سمت گيري مي نمايد و براي بنگاه هاي صنعتي و تجاري، مفهوم كشف و انكشاف دانش عملي نوين را با اهداف ويژه بازرگاني، از نظر فرآورده ها و فرايندها، مستفاد مي دارد(Graw,p17)

اين نوع تحقيقات كه عموماً براساس تحقيقات پايه‌اي انجام مي‌گيرد كاربرد نتايج پژوهشهاي پايه‌اي را دنبال مي‌كند. (جواهري، ۱۳۷۵، ص ۲۸۴)

سازمان همكاري و توسعه اقتصادي در نشريه خود «سنجش فعاليتهاي علمي و فني» تحقيق كاربردي را اينگونه بيان مي‌كند:

تحقيق كاربردي نيز تحقيقي بكر است كه به منظور حصول دانش علمي و يا فني انجام مي‌شود، ليكن سمت و سوي آن از همان آغاز در جهت هدف يا مقصد معيني است. تحقيق كاربردي، ايده‌ها را به عمل تبديل مي‌كند. (جين، ترايانديس، ۱۳۸۱، ص ۱۱)

 

تحقيق توسعه‌اي

تحقيق توسعه اي عبارت است از كاربرد نظام‌مند دانش يا مفاهيم حاصل از تحقيق، در جهت توليد مواد، وسايل،‌ نظامها يا روشهاي سودمند، از جمله طراحي و توليد نمونه‌هاي نيمه صنعتي و فرآيندها. (جين، ترايانديس، ۱۳۸۱، ص ۱۱)

كوشش در خصوص استفاده از ايده‌هاي جديد و اصول و تكنولوژي منتج از تحقيقات در توليد محصولات جديد، بهبود كيفي و اقتصادي محصول توليدي يا بهبود مواد، سيستم‌ها، روشها و فرآيندها، توسعه نام دارد و از جمله آثار آن در يك مجموعه صنعتي افزايش كارايي و افزايش بهره‌وري توليد، بهينه سازي محصولات، ارائه محصولات جديد و پيشنهاد روشهاي كنترل كيفيت و طراحي پيشرفته مي‌باشد (جواهري، ۱۳۷۵، ص ۲۸۴).

سازمان همكاري و توسعه اقتصادي در نشريه خود تحت عنوان سنجش فعاليتهاي علمي و فني تحقيق توسعه‌اي را اينگونه بيان كرده است:

توسعه تجربي يا تكنولوژي، استفاده از دانش علمي به منظور توليد مواد، وسايل، محصولات، فرآيندها، نظام‌ها و خدمات جديد يا اساساً پيشرفته است (جين، ترايانديس، ۱۳۸۱، ص ۱۱).

 

نسلهاي تحقيق و توسعه

نسل اول

نسل اول تحقيق و توسعه، آن دسته از فعاليتهاي تحقيق و توسعه است كه در تعداد محدودي از بنگاههاي بزرگ با دامنه‌اي گسترده از تحقيقات پديد آمده است. اين نوع تحقيق و توسعه به منظور جهش از دانش فعلي بازار به دانش‌هاي جديد، با هدف ايجاد فناوري نو براي توليد كالا و خدمات جديد صورت گرفت. اين نسل با فعاليت معروف‌ترين آزمايشگاهها، در اوايل قرن بيستم در آمريكا، در شركتهايي چون جنرال الكتريك، تلفن بل و كداك آغاز گرديد. در نتيجه نوآوريها و ابتكارهاي اين آزمايشگاهها و ساير آزمايشگاههاي دولتي و دانشگاهي در سالهاي نخستين قرن بيستم، نظام اقتصادي دولتهاي غربي، مرحله گذار از كشاورزي به صنعت را تجربه كرد(بهكيش، ۱۳۷۹).

 

نسل دوم

جنگ هاي جهاني اول تا دوم، زمينه‌اي براي تكامل نسل اول فعاليتهاي تحقيق و توسعه با رويكرد كاربردي و توسعه در فناوريهاي مختلف شد. گسترش تسليحات جديد، خصوصاً بمب اتم از ره‌آوردهاي اين دوره بود. تعداد آزمايشگاههاي نسل اول تا سال به مرز تقريبي ۲۰۰۰ واحد رسيد. با پايان جنگ جهاني دوم، روساي شركتها و مؤسسات براي حفظ برتري خود فعاليتهاي واحد تحقيق و توسعه را بر حوزة تجاري سازي متمركز كردند. به همين دليل روشهاي مديريت پروژه كه در زمان جنگ طراحي شده بود به كار گرفته شد و توسعه يافت. اين روشها امروزه نسل دوم از تحقيق و توسعه ناميده مي‌شود (دين محمدي، شهناري، ۱۳۸۵،ص۲۲۳).

 

نسل سوم

مشكل پيش‌بيني امكان موفقيت R&D هزينه‌هاي سنگيني را بر دوش شركتها مي‌گذاشت. به منظور كارايي بيشتر و تعديل هزينه‌هاي R&D، محققان روشهاي ارزيابي سرمايه‌گذاري را در حوزة R&D پياده كردند. نسل سوم R&D با مفهوم بودجه‌بندي خود را معرفي كرد كه حد واسط سرمايه‌گذاريهاي پر خطر با امكان موفقيت در دراز مدت و سرمايه گذاريهاي نسبتاً كم خطر با امكان موفقيت در كوتاه مدت بود. پس از شكل‌گيري اين مفهوم، طرحها و پروژه‌هاي تحقيقاتي از جنبه رقابتي‌پذيري، ميزان ريسك و مدت زمان اجرا مورد بررسي قرار مي‌گرفت. امكان ايجاد فناوريهاي جديد در مسير اجراي طرح و احتمال موفقيت تجاري آن و كار احتمالي آن در راستاي راهبردهاي اصلي تجاري مورد نظر اين نسل بوده است. در اين نسل، فناورري در يك طيف پيوسته مواجه با جريان نوآوري است. (دين محمدي، شهناري، ص ۲۲۴، ۲۲۳)

 

نسل چهارم

نوآوري در سازمانها با تحولات نسل سوم R&D در كشورهاي توسعه يافته مسير گرديد. اين تحولات در بازار بر عرضه كالاهاي حاصل از توسعة فناوري متمركز بود. اما پس از اين كه مصرف كنندگان با ارزيابي بهبود كيفي كالاها، رقبات ميان توليدكنندگان را شدت بخشيدند. نوآوري كنوني، ديگر جوابگوي نيازهاي بازار نبود، در نتيجه نگرش نوآوري ساختاري كه محصول نگرش به نسل سوم بود به شكست انجاميد و ساختار تجارت از رويكرد به پايه R&D، به نوآوري تغيير يافت. بدين ترتيب، نسل چهارم R&D با تمايز اصلي كه ميان قابليتهاي نوآوريهاي ناپيوسته و نوآوريهاي پيوسته قائل مي‌شد از اواسط دهة نود آشكار شد(دين محمدي، شهناري، ص ۲۲۴).

 

فهرست مطالب

تعاريف تحقيق و توسعه

طبقه بندي تحقيق

نسلهاي تحقيق و توسعه

موسسه تحقيق و توسعه

مشخصات واحد تحقيق و توسعه

آثار واحدهاي تحقيق و توسعه بر جامعه

نيازهاي بخش تحقيق و توسعه

وظايف واحدهاي تحقيق و توسعه

مشكلات واحدهاي تحقيق و توسعه

مديريت پژوهشي

مفهوم مديريت پژوهشي

اهميت و ضرورت مديريت پژوهش

وظايف و كاركردهاي مديريت پژوهش

برقرار ارتباطات داخلي و خارجي

دستيابي به نتايج مطلوب تجاري

سرعت بخشيدن به توسعه محصولات

كسب حمايت مديران عالي سازمان

ابعاد و مولفه هاي مديريت پژوهشي

نياز سنجي پژوهشي

اهداف نياز سنجي پژوهشي

سطوح نيازسنجي پژوهشي

موانع نياز سنجي پژوهش

رويكردهاي نياز سنجي پژوهشي

رويكرد آسيب‌شناختي

رويكرد موضوعي

رويكرد عرضه – محور

رويكرد نظامدار

رويكرد تقاضا – محور

رويكرد اداري – مديريتي

برنامه‌ريزي پژوهشي

انواع برنامه‌ريزي پژوهشي بر حسب زمان

برنامه‌ريزي پژوهشي بلندمدت

برنامه ريزي پژوهشي كوتاه مدت

برنامه‌ريزي پژوهشي ميان مدت

مراحل برنامه‌ريزي پژوهش و جايگاه نياز سنجي پژوهش

فرهنگ سازماني

فرهنگ سازمانهاي تحقيق و توسعه

جنبه‌هاي مهم فرهنگ سازماني

سازماندهي پژوهشي

سازمان‌دهي سازمانهاي تحقيقاتي

انواع الگوهاي سازماندهي براي فعاليت‌هاي تحقيق و توسعه

سازماندهي بر حسب وظيفه تخصصي

سازماندهي پروژه‌اي

سازماندهي ماتريسي

مقايسه انواع ساختارهاي با توجه به ماهيت فعاليت‌هاي تحقيق و توسعه

تامين منابع پژوهشي

تخصيص منابع در تحقيق و توسعه

هزينه‌هاي تحقيق و توسعه

نتايج پژوهشي

استفاده‌كنندگان از نتايج واحدهاي تحقيق و توسعه

حمايت پژوهشي

نظارت پژوهشي

ارزيابي عملكرد و بهره‌وري سازمان تحقيقاتي

مشكلات ارزيابي كاركنان تحقيقاتي

آسيب های مديريت پژوهشی به طور عام(بررسی نظری)

اركان سازمانهاي پژوهشي

منابع انساني

گزينش كاركنان بخش تحقيقات

تكنيسينها

ايده‌هاي نو

پشتوانه مالي واحد تحقيق و توسعه

فعاليتهاي تحقيق و توسعه در كشورهاي در حال توسعه

خصوصيات يك محيط پژوهشي بارور

رهبري در سازمانهاي تحقيق و توسعه

رهبري تحقيق و توسعه: فرآيند تأثير متقابل

واگذاري كارها در بخش تحقيق و توسعه

وظايف رهبران براي رشد كاركنان تحقيقاتي

انواع سازمانهاي پژوهشي

شيوه‌هاي مديريت مراكز پژوهشي

مدير موفق در تحقيق و توسعه

صلاحيت‌هاي عمومي و تخصصي مورد نظر مديران تحقيقاتي

شقوق مختلف اجراي فعاليتهاي تحقيق و توسعه در كشورهاي در حال توسعه

بررسي علل توسعه نيافتن تحقيقات در بخش صنعت و راهكارهاي آن

پيشينه ي پژوهش

فهرست منابع